Activiteiten van de ‘Stichting Neptune Association’
Neptunes, de heerser over de zee, alles overziend over wat onder zijn heerschappij gebeurt. Onze association zou een rechter hand van Neptunes willen zijn om zo historische maritieme vliegtuigen te lokaliseren, observeren en waar nodig te restaureren in de breedste zin van het woord. In januari 1991 werd de Stichting Neptune Association (SNA) opgericht om hieraan gestalte te geven, in het bijzonder met betrekking tot de Marineluchtvaartdienst.
Het idee werd ten uitvoer gebracht door drie luchtvaartenthousiastelingen, die een jaar daarvoor nauw betrokken waren bij de organisatie van het 50-jarig bestaan van de Vliegtuigsquadrons 320 en 321, welke gestationeerd zijn op het Marinevliegkamp Valkenburg.
Totnogtoe heeft de SNA het volgende gerealiseerd:
Film
Tijdens een onderzoek, gehouden in juni/juli 1990, kwam aan het licht dat er nog honderden meters authentiek Nederlands filmmateriaal in het Imperial War Museum in Londen was opgeslagen. Het betrof hier films die gemaakt waren tijdens operationele opdrachten van de RAF 320 (Dutch) Squadron in de periode 1942 - 1945. Deze Nederlandse eenheid in Engeland voerde bombardementen uit vanaf Dunsfold boven Frankrijk en Duitsland. Het was toen gebruikelijk dat er een filmoperateur mee ging om de resultaten vast te leggen. Door bemiddeling van de SNA werd het mogelijk dat deze films naar Nederland kwamen. Later kwam er ook nog materiaal van RAF No 321 (Dutch) squadron uit Ceylon. De originele kopieën, zes U-matic tapes van ± 1 uur, zijn opgeslagen bij het Centrum voor Audio Visuele Dienstverlening Koninklijke Marine in Amsterdam.
Dornier D0 24K X-24
Reeds vóór de totstandkoming van de SNA waren de oprichters bekend met het bestaan van een Spaanse Dornier Do-24-T3 die in het luchtvaartmuseum in het Hendon (VK) stond.
Door de persoonlijke inzet van voormalige vlagofficier MLD, commandeur J.W. Stuurman, en de inzet van het Militaire Luchtvaart Museum is bewerkstelligd dat dit toestel op 27 november 1991 in de haven van Rotterdam stond geparkeerd.
In overleg met de manager onderhoud van het Marinevliegkamp Valkenburg wist de SNA technische ondersteuning voor elkaar te krijgen. In de periode van 23 december 1991 tot eind mei 1992 werd door ongeveer vijftien deelnemers van de SNA een gigantische metamorfose uitgevoerd.
In grote lijnen bestond de restauratie en herdecoratie uit:
· schuren van romp, vleugels, stabilo plus andere onderdelen.
· aanbrengen van een hechtlaag.
· aanbrengen van het originele historische MLD kleurenschema.
· afwerking en aanbrengen van neusbeschildering.
· assistentie bij assemblage.
· historisch onderzoek voor wat betreft herkomst van het toestel.
Het geschatte totaal aantal manuren door de SNA geleverd is ongeveer 2000.
Tijdens de ‘open dag’ op het Marinevliegkamp Valkenburg in 1992 was de vliegboot geheel klaar en stond het te pronken tussen de andere historische vliegtuigen.
Neptune SP2H 216/VDoor de verandering van de onderhoudsfilosofie op het Marinevliegkamp Valkenburg zou de, bij de poort geplaatste Neptune geen lang leven zijn beschoren. Er was geen geld en personeel beschikbaar om het toestel in de toekomst te onderhouden. Voor de SNA was dit aanleiding om aan de marineleiding te vragen het toestel voorlopig te mogen adopteren. In de zomer van 1991 hadden de deelnemers van de SNA in en om het vliegtuig al veel werkzaamheden uitgevoerd. Allereerst wilde men natuurlijk weten wat de staat van het toestel was. Verder werd de romp helemaal leeggehaald. Instrumenten, stoelen en bekleding werden verwijderd om gerestaureerd en daarna opgeslagen te worden. Overal in en aan het vliegtuig werden corrosieplekken opgespoord die het vliegtuig op onrustbarende wijze hadden aangetast.
In maart 1993 werd de Neptune van zijn sokkel gelicht en in één van de onderhoudshangaars van het Marinevliegkamp Valkenburg gezet. Tot april 1995 was het toestel onderhanden van de leden van de SNA waarbij de hele kist geschuurd werd, corrosieplekken behandeld en gerepareerd werden, het van een nieuw verfschema werd voorzien en geassembleerd. Juist voor de viering van de 50-jarige herdenking van de bevrijding werd de Neptune op zijn nieuwe platform bij hangaar 7 geplaatst.
Het organiseren van luchtvaartevenementen1990 Voor het 50-jarige bestaan van de vliegtuigsquadrons 320 en 321 werd een reünie georganiseerd voor ongeveer 2.500 oud MLD-ers. Voor de daaraan gekoppelde ‘open dag’ toonde ongeveer 30.000 bezoekers uit de wijde omgeving hun belangstelling.
1992 75 jarig bestaan van Marineluchtvaartdienst. Voor het eerst een groots opgezette airshow met demonstraties op beide vliegkampen en in samenwerking met Scheveningen Airshow.
1992 De SNA organiseerde op 22 augustus 1992, in Den Haag, een groots opgezet luchtvaartevenement. Als locatie werd gekozen voor het Malieveld. Op deze dag werden veel aspecten van de luchtvaart tentoongesteld zoals: een airmarkt, modelvliegtuigen, ultra light toestellen, een staticshow van vliegtuigen die verticaal konden starten en landen, tentoonstellingen, parachutisten, heteluchtballonnen en rondvluchten met een KLM-Era helikopter. Alles bij elkaar was het een unieke gebeurtenis die ooit jaren geleden alleen op de renbaan Duindigt eerder vertoond was, zij het in een veel kleinere opzet.
1997 ‘Valkenburg International Airshow’. 80 jarig bestaan van de Marineluchtvaartdienst. Niet eerder was er door de Koninklijke Marine een zo grootschalig luchtvaartevenement georganiseerd, die werd gerealiseerd onder auspiciën van de Stichting Neptune Association. Tevens werd aandacht geschonken aan het 50 jarig bestaan van het Marinevliegkamp Valkenburg.
Seahawk 118/DOp 25 juli 1978 werd een Seahawk (type FGA 4) met registratie WV828 aangeschaft in Engeland. Het toestel werd op het Marinevliegkamp Valkenburg in het kleurenschema gezet van vliegtuigsquadron 860 met de registratie 118/D en vervolgens overgedragen aan het Aviodome waar het opgenomen werd in de collectie.
In 1992 brak, tijdens takelwerkzaamheden, de staart van dit toestel. Omdat de kans bestond dat het toestel voor schroot naar het buitenland verkocht zou worden, had de SNA zich beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de reparatie en het terugbrengen in de originele staat.
In de periode 1993/1994 werd de staart gericht, het stabilo werd hersteld en het kleurenschema werd opnieuw aangebracht. Zelfs oude reparaties, ontstaan tijdens het vervoer in 1978, werden op professionele wijze gerepareerd. In april 1994 werd het toestel naar het Marinevliegkamp De Kooy vervoerd om opgenomen te worden in de permanente tentoonstelling van de Traditiekamer van de MLD, die op 18 mei 1994 werd heropend door ZKH Prins Bernhard.
Westland WS-51 HR-3 Dragonfly 8-1
Het Nationale luchtvaart museum Aviodome had in augustus 1991 de beschikking over een Westland-Sikorsky WS-51 Dragonfly helikopter, een equivalent van de Sikorsky S-51. Deze was in opslag genomen zonder verdere plannen.
De S-51 Jezebel was destijds de eerste helikopter die in Nederland vloog. Eerst bij de Stichting Hefschroefvliegtuigen en later bij de Marineluchtvaartdienst. Dit eerste en enige toestel in Nederland is na zijn diensttijd uiteindelijk gesloopt.
Na onderhandelingen met het Aviodome werd met de SNA overeengekomen dat zij de restauratie va de ‘Dragonfly’op zich zou nemen. Begin april 1992 werd het toestel, de WG752, naar zijn voorlopige onderkomen vervoerd, het Marinevliegkamp Valkenburg.
De restauratie hield ondermeer in het herstel van het plaatwerk, aanmaak van ontbrekende onderdelen en beschilderen in de originele MLD kleuren. Nadat dit toestel gebruikt was voor de filmopname van de 50 jarige herdenking van de Watersnood in Zeeland werd het voor een jaar opgenomen in de tentoonstelling op het voormalige werkeiland ‘Neeltje Jans’. Tenslotte ging de helikopter via ‘Valkenburg’ uiteindelijk naar het Militaire Luchtvaart Museum (MLM) om daar opgenomen te worden in de helikoptercollectie. Toen in 1995 een ‘open dag’ op het MVKV werd gehouden stelde het MLM de helikopter ter beschikking. Toen alle vliegtuigtuigen van het MLM weer naar Soesterberg werden vervoerd bleef alleen de S-51 eenzaam in hangaar 6 achter. “Doe er maar iets leuks mee” was de enige opmerking. De SNA begon aan de zoveelste restauratie. Een kort telefoontje maakte hier weer een einde aan; “de heli wordt opgehaald ten behoeve van de MLD traditiekamer”. En weg was die weer… Na bijna een jaar kwam de rechtmatige eigenaar op de proppen en transporteerde de heli weer naar Schiphol, lapte het op en sinds begin 2000 staat het weer in het Aviodome als onderdeel van een diorama, dat de Waternoodramp van 1953 weergeeft.
Catalina 16-212Deze enig overgebleven Consolidated PBY-5A Catalina werd na haar actieve periode bij de Marineluchtvaartdienst in bruikleen gegeven aan het Bosbad te Hoeve. Toen in 1982 geen geld beschikbaar was voor restauratie werd het toestel in ruil voor een Hawker Hunter F.Mk6 overgebracht naar het depot vliegtuigmateriaal in Gilze Rijen. Een jaar later werd de Catalina 16-212 in gedeeltes overgebracht naar het Marinevliegkamp Valkenburg voor uitwendige restauratie en herdecoratie. De restauratie hield ondermeer in, dat het toestel gereed werd gemaakt om langdurig in de openlucht te kunnen staan. Op alle besturingsvlakken, die oorspronkelijk met linnen waren bekleed, werden aluminium platen geklonken. Dit nam tien maanden in beslag waarna het werd overgedragen aan het Militaire Luchtvaart Museum in het Kamp van Zeist.
In 1995 werd met de SNA contact gelegd voor een nieuwe restauratie. In april 1996 werd de ‘Cat’ naar het Marinevliegkamp Valkenburg vervoerd. Door de aanwezigheid op het Bosbad Hoeve en het jaren buiten staan bij het MLM was de toestand van de amfibie erbarmelijk te noemen, zeker voor wat betreft de binnenkant. Helemaal leeggeroofd en geen spant was nog heel. Over de originele verf was een rubberachtige substantie gespoten waaronder verschillende corrosieplekken waren verstopt. Wat vroeger nog beweegbaar was, was vast geklonken en uiteindelijk vastgeroest. De blisters waren verwijderd ten behoeve van de Catalina van de Cat Air (C-HFFR). De neuskoepel was geheel ontzet en in de romp waren talloze beschadigingen die, of nooit behandeld waren, of op een onprofessionele wijze waren gerepareerd. De ruimte die vroeger cockpit heette is momenteel één groot gapend gat. Het ligt in de bedoeling om ook het inwendige van de Catalina helemaal opnieuw in te richten zoals het vroeger was. Alles bij elkaar een gigantische klus waar jaren overheen gaan. Hiermee komt meteen de vraag naar voren of er mensen, bedrijven of instellingen zijn die in dit project willen participeren, hoofdzakelijk in de vorm voor het aanleveren van onderdelen, foto's, boekwerken, logboeken; eventueel op leenbasis. Door de jaren heen is het toestel geheel afgebeten en gereinigd. Meer dan 150 reparaties zijn op professionele wijze gerepareerd en was het een oefen object voor diverse scholieren die het vak van plaatwerker danig in de vingers kregen. De romp was medio 2000 weer in oude glorie hersteld, werden de ruiten geplaatst en werd de laatste hand gelegd aan het frame van de cockpit. De neuskoepel was praktisch herbouwd.
FireflyOp 14 oktober 1952 raakten de twee Fireflies 16-30 (LTZV2 Moekardanoe) en de 16-6 (LTZV3 Dekker), tijdens formatievliegen, met elkaar in botsing. Moekardanoe kon zich per parachute redden doch Dekker vloog te pletter tegen een heuvelrug van de Seru Grande op Curaçao. De beide toestellen zijn al die jaren op Oostpunt, Curaçao blijven liggen zonder dat er iemand zich om bekommerde. Pas in 1994 werd tijdens een expeditie de wrakken herontdekt. Enige tijd later vervoerde ‘Pelican Air’, een helikopterbedrijf op Curaçao, de staart van de 16-30 van Oostpunt naar de Marinebasis Parera. In februari 1997 werd het staartgedeelte van de 16-30 en het topje van het richtingsroer naar Nederland verscheept. De onderdelen zullen voorlopig bij de SNA blijven en een onderdeel vormen van een speciaal ingerichte stand. Later wordt de mogelijkheid bekeken of de restanten van beide vliegtuigen geborgen mogen worden wat overigens zeer onwaarschijnlijk wordt geacht.
Van Berkel WAOmdat het moeilijk bleek te zijn de Luchtvaartafdeling (LVA) van de Landmacht en de MLD tijdens de Eerste Wereldoorlog van moderne vliegtuigen te voorzien, probeerde het ministerie van oorlog het Nederlandse bedrijfsleven te bewegen vliegtuigen te gaan bouwen. Bedrijven die dit risico aandurfden konden rekenen op aanzienlijke steun van de overheid. De enige onderneming die bereid bleek de gok te wagen, was de in Rotterdam gevestigde NV Maatschappij tot vervaardiging van snijmachines volgens Van Berkel's Patent. In 1918 richtte het bedrijf een afdeling vliegtuigen op en ontving op 15 november van dat jaar de eerste order voor 35 Van Berkel's van het type WA. Deze vliegtuigen hebben tot medio 1933 dienst gedaan bij de Marineluchtvaartdienst en zijn toen vervangen door Fokker vliegtuigen. Dit kwam omdat Van Berkel haar afdeling vliegtuigen in 1921 had moeten sluiten.
Uiteindelijk is er geen toestel voor het nageslacht bewaard gebleven en het enige wat overbleef waren wat foto's. Het archief van de MLD was in 1940, tijdens de overrompeling door de Duitsers op ‘De Kooy’, verbrand en in de jaren vijftig heeft een brand bij de huidige Van Berkel-fabrieken de andere archiefstukken vernield. De SNA heeft het plan opgepakt om dit toestel op schaal van 1:1 na te bouwen. Een aantal jaren geleden kon de hand gelegd worden op een aantal tekeningen van dit drijvervliegtuig. Deze tekeningen zijn verre van compleet maar door de bouw van een schaalmodel begint men toch inzicht te krijgen in de werkwijze en de soort bouw van vergane jaren. In een ander gedeelte van deze krant krijgt u de nieuwste ontwikkelingen van dit project.
Verenigde VleugelsNa het eerste jaar van oprichting heeft de SNA besloten om deel te nemen aan het historisch luchtvaartblad ‘Verenigde Vleugels’. Dit blad was een waardige vervanger van de nieuwsbrief die de SNA eenmaal in het kwartaal uitbracht. Gebleken is dat ‘Verenigde Vleugels’ zich op professionele wijze heeft ontwikkeld en tevens een blad is waar de SNA zich geheel in kan terug vinden. Behalve bijdrage aan de redactie levert de SNA ook haar bijdrage aan de eindredactie van dit blad.
Andere activiteitenDe SNA wordt ook regelmatig gevraagd voor het uitvoeren (of laten uitvoeren) van bepaalde activiteiten zoals:
· het transporteren van een tweetal Agusta Bell helikopters voor het Militaire Luchtvaart Museum vanuit Zweden.
· het uitvoeren van laswerkzaamheden aan het staartstuk van de Fokker F.2 van Aviodome.
· het maken van een restauratieplan voor de NA B-25 Mitchell van het Verzetsmuseum Overloon.
· het onderzoeken naar haalbaarheid voor het overvliegen van een Grumman Tracker uit de VS.
· het aanbrengen van een ‘main oxygen system’ in de Constellation van de Aviodome.
Deze onderwerpen heeft de SNA zelf gerealiseerd of daarbij bemiddeld waardoor ze konden worden uitgevoerd.
|
